Chorwacja

Chorwacja to piękny śródziemnomorski kraj, położony w Centralnej Europie, nad Morzem Adriatyckim, graniczy ze Słowenią od północnego zachodu, Węgrami od pólnocnego wchodu, Serbią od wschodu, oraz Bośnią i Hercegowiną od południa.

Kurorty Chorwacji

Pula to gospodarcze i turystyczne centrum Istrii stanowi Pula miasto na południowo-zachodnim krańcu półwyspu. To prawdopodobnie najstarszy ośrodek na chorwackim wybrzeżu Adriatyku. Jeśli wierzyć legendzie, Pulę założyli Argonauci, uczestnicy wyprawy po złote runo. Symbolem miasta jest doskonale zachowany amfiteatr, ale zanim przybyli tu Rzymianie, pobliskie Nesactium było stolicą Histrów-Ilirów.

Najważniejszym placem przebudowanego przez Rzymian miasta centrum religijnym i administracyjnym było czworokątne Forum (tuż przy przebiegającej wzdłuż wybrzeża ulicy Riva). Wytyczono je wl w. p.n.e. Również obecnie przy Forum rezydują władze miasta, a plac jest letnim salonem Puli. Działają na nim kawiarnie i restauracje, organizowane są koncerty i inne imprezy kulturalne. Na przełomie tysiącleci Rzymianie zbudowali przy Forum dwie bliźniacze świątynie, z których jedna świątynia Augusta nadal stoi przy północnej pierzei placu. Sześć 8-metrowej wysokości kolumn z korynckimi głowicami podtrzymuje trójkątny fronton wieńczący przedsionek świątyni. Podwyższają ją kamienne schody.

W swojej historii budowla była miejscem pogańskiego kultu, kościołem chrześcijańskim, a nawet magazynem zboża. Z drugiej rzymskiej świątyni, dedykowanej Dianie, przetrwała tylko tylna ściana wbudowana w dom rady miejskiej. Ratusz powstał w 1296 r. w stylu gotyckim, ale fasada i loggia pochodząjuż z XVII w. W ścianę frontową budynku wmurowano stare herby i fragmenty rzeźb. W ratuszu działa galeria Diana.

Niedaleko Forum (dojście z placu ul. Kandlerovą) wznosi się katedra, duża trójnawowa budowla o konstrukcji bazyliki. Rzymianie zbudowali w tym miejscu świątynię Jowisza, zastąpioną w następnych stuleciach przez kościół chrześcijański. Obecny kształt budowla zyskała w XV i XVI w. Zachowały się w niej wczesnochrześcijańskie mozaiki podłogowe z przełomu V i VI w., a także marmurowy sarkofag z III w., wbudowany w ołtarz. Stojącą obok kościoła dzwonnicę postawiono w XVII w. z bloków pozyskalych z amfiteatru. Latem w katedrze odbywają się koncerty muzyki klasycznej.

Przy Forum rozpoczyna się ulica Sergijevaca, pełniąca rolę śródmiejskiego deptaka, poprowadzona w miejscu starej rzymskiej drogi. Wiedzie do Łuku Sergiusza. Opuszczając nią Forum, a następnie skręcając w pierwszą ulicę w lewo, dochodzi się do XIV-wiecznego klasztoru Franciszkanów. W kościele, prezentującym romańsko-gotycką mieszaninę stylów, latem odbywają się koncerty muzyki klasycznej. W klasztorze przechowywana jest część kolekcji kamiennych rzeźb z Muzeum Archeologicznego oraz istryjskich malowideł ściennych.

Łuk Sergiusza Na wschodnim krańcu spacerowego deptaka stoi Łuk Sergiusza (Slavoluk Sergijevaca), wysoki na ok. 8 m, zbudowany w porządku korynckim. Ufundowała go w latach 27-29 p.n.e. Salvia Postuma Sergi, chcąc uczcić trzech braci sprawujących wysokie urzędy. Reprezentacyjna wschodnia strona budowli, zwrócona ku miastu, została bogato ozdobiona; od strony zachodniej ornamenty były znacznie skromniejsze.

Pośrodku starówki wyrasta wzgórze, otoczone przez ulice Castropola i Cararina. Niegdyś była na nim osada Mirów, w czasach rzymskich Kapitol, a w okresie wczesnego chrześcijaństwa stał tu kościół. Średniowieczni władcy Puli wznieśli na wzgórzu twierdzę, powiększoną i przebudowaną w okresie panowania Wenecjan. Rzymski amfiteatr w Puli to jedna z najbardziej znanych budowli Istrii.

Amfiteatr W Puli

Tę monumentalną budowlę Rzymianie wznieśli w I w. n.e., za rządów cesarza Wespazjana, poza ówczesnym miastem. W amfiteatrze organizowano walki gladiatorów, także z dzikimi zwierzętami, w początkach chrześcijaństwa ginęli tu wyznawcy nowej wiary. Widownia mogła pomieścić ponad 20 tys. widzów. W V w. przeznaczono go na cele handlowe. Po przyłączeniu Puli do Republiki Weneckiej wiele budynków rozgrabiono, przewożąc ich fragmenty do Wenecji, ale amfiteatr szczęśliwie uniknął demontażu - za morze popłynęło tylko trochę kamiennych płyt. Budowla ma owalny kształt (100 na 130 m) i jest szóstym pod względem wielkości zachowanym rzymskim amfiteatrem. Dwie kondygnacje arkad i piętro z prostokątnymi otworami tworzą ażurową ścianę wysoką na 33 m, wewnątrz której zbudowano arenę, ławki dla publiczności, pomieszczenia dla obsługi i gladiatorów oraz klatki dla zwierząt. Schody dla publiczności ukryto w czterech wieżach.

Zabytkowy amfiteatr zamienia się latem w scenę przedstawień operowych, koncertów, pokazów filmowych i innych wydarzeń kulturalnych. Podczas zwiedzania obiektu można obejrzeć interesującą wystawę przybliżającą uprawę oliwek i winorośli na Istrii w czasach starożytnych.

Rovinj to jedno z najbardziej malowniczych miast w Chorwacji. Miasteczko jest, obok Puli i Poreć, najciekawszą miejscowością turystyczną zachodniej Istrii. Doskonale zachowało się w nim stare miasto z ciekawymi zabytkami, a okolica prezentuje się nadzwyczaj malowniczo. Na północny zachód od miasta w ląd wcina się najdłuższa z zatok Kanał Limski, przypominający nieco skandynawski fiord. Wszystko to sprawia, że miejscowość jest latem oblegana przez turystów. Ci, którzy chcą wypocząć we względnym spokoju, powinni przyjechać do Rovinj poza sezonem.

Stare, urocze miasto najciekawiej prezentuje się od strony morza. wybudowane tuż nad wodą domy sprawiają wrażenie, jakby wyrastały wprost z niej. Od południa, gdzie znajdują się port i przystań żeglarska, wybudowano długie molafalochrony, przy których cumują łódki i promy. Promenada przy porcie (Obala Pina Budicina) jest ulubionym miejscem spacerów. Można usiąść w jednej z kafejek lub restauracji i popatrzeć na osłaniającą port wyspę Sveta Katarina.

Stary Rovinj zbudowano na wyspie oddzielonej wąską cieśniną od lądu. W VII stuleciu wzniesiono wokół mury obronne, wielokrotnie naprawiane i przebudowywane w późniejszych wiekach. Do miasta prowadziło siedem bram, z których do obecnych czasów dotrwały trzy: Brama św. Benedykta, Portica i Brama św. Krzyża. Na miejscu kolejnej w XVII w. powstał barokowy Łuk Balbi (przy Trgu MarśalaTita), który pełni obecnie rolę bramy starego miasta. Na wzgórzu nad starówką króluje olbrzymi kościół św. Eufemii. Z Trgu MarśalaTita prowadzi tu uliczka Grisia, przy której wystawiają swoje prace malarze. Świątynia jest tak duża, że kilkupiętrowe kamieniczki wydają się przy niej parterowymi domkami. Zbudowany z szarego kamienia kościół zwraca się fasadą ku morzu, a otacza go spory plac.

Zadar to najbardziej na północ wysunięte duże dalmatyńskie miasto (niespełna 80 tys. mieszkańców, choć niektóre źródła podają nawet 90 tys.), ośrodek gospodarczy, administracyjny i kulturalny. Autobusami można z niego dojechać nawet do najbardziej oddalonych miejsc w kraju (i wielu za granicą), a komunikacja promowa zapewnia połączenia z licznymi w tych stronach wyspami. Olbrzymia rotunda kościoła św. Donata to najważniejsza i najbardziej charakterystyczna budowla sakralna w Zadarze.

Zadar - centrum rzymskiego miasta wyznaczało forum plac o wymiarach zbliżonych do boiska piłkarskiego (95 na 45 m). Powstało w I w. p.n.e., a rozbudowywano je stopniowo przez kolejne cztery stulecia. Wzniesiono m.in. świątynię Jupitera, Junony i Minerwy. Obecnie po dawnych budowlach pozostały tylko ruiny. W północno-zachodniej części placu zachowała się wysoka na 14 m rzymska kolumna, używana w średniowieczu jako pręgierz (stup sramote). Zadarska katedra powstała w XII w. Podczas budowy świątyni wykorzystano pozostałości starszego kościoła. Figura w gotyckim portalu głównym szybenickiej katedry.

Szybenik (Śibenik) to średniej wielkości miasto z zabytkową starówką, wpisaną na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Przyrodniczego UNESCO, i wspaniałą katedrą św. Jakuba - jednym z najcenniejszych kościołów w kraju. W pobliżu utworzono Park Narodowy Krka - idealne miejsce na jednodniowy wypad.

PARK NARODOWY KRKA

Rzeka Krka wypływa w Górach Dynarskich, a swój bieg w kierunku Adriatyku kończy w Sibenskim kanale. Utworzony w 1985 r. Park Narodowy Krka obejmuje jej większy odcinek. Najciekawsze fragmenty, znane ze zjawisk krasowych, to odcinek od Visovaćkiego jezera po Skradin i na północ od Visovaćkiego jezera. Ciekawostką przyrodniczą jest ciąg wodospadów (główne to Skradinski buk i Rośki slap) i dolina rzeki przybierająca miejscami postać kanionu. Atrakcje stworzone przez człowieka to przede wszystkim klasztory: na wyspie Visovac i na północ od wodospadu Rośki slap. Z dzwonnicy rozciąga się rozległa panorama miasta, Adriatyk z pobliskimi wyspami oraz okolicznych wzgórz. W centrum widać wzgórze-półwysep Marjan.

Dzisiejszy Split to uprzemysłowiona dalmatyńska metropolia. Główną atrakcją miasta jest słynny pałac Dioklecjana. Cesarz pochodził z pobliskiej Salony i ostatnie lata życia zapragnął spędzić w rodzinnych stronach.

Budowa pałacu rzymskiego cesarza Dioklecjana rozpoczęła się w 295 r. i trwała 10 lat. "Gdzie ten pałac?" - pytają niektórzy po dotarciu na starówkę. Rezydencja jest tak duża, że... jej po prostu nie widać. Ojej rozmiarach może świadczyć fakt, że w poszczególnych częściach stanęły całkiem pokaźne domy, a korytarze zamieniły się w ulice. Całość sprawia wrażenie średniowiecznego miasta z antycznymi zabytkami.

Wyspy Chorwacji

HVAR

O Hvarze mówi się "wyspa lawendy", ale równie dobrze można powiedzieć wyspa pięknych widoków i niebezpiecznych dróg. To drugie określenie skłoniło mieszkańców do ukucia przekleństwa "obyś zginął na drogach Hvaru!" Wąskie, kręte, z niezabezpieczonymi przepaściami - potrafią dostarczyć wyjątkowo mocnych wrażeń, zwłaszcza że miejscowi jeżdżą z fantazją. Ale drogi to jedyny minus wyspy Hvar. Plusem jest największe w Chorwacji nasłonecznienie (średnio 2724 godz. rocznie), dzięki czemu wyspa, atrakcyjna nawet zimą, nosi przydomek "chorwacka Madera". Zaletą jest też górzysty teren, piękne widoki, a także niesamowity zapach ziół, przede wszystkim lawendy.

KRK

Największą wyspę Adriatyku (409 km2) oddziela od lądu Kanał Vinodolski. We wschodniej części Krk wznoszą się wysokie góry (najwyższy szczyt Obzova, 569 m n.p.m.). Na zachodzie, gdzie klimat jest łagodniejszy i bardziej wilgotny, są lasy i winnice. Stara zabudowa nabrzeża dyś z rolnictwa i rybołówstwa, utrzymują się głównie z turystyki w Krku. W letniska przekształciły się niemal wszystkie miejscowości na wybrzeżu, m.in. Krk, Baśka, Punat, Malińska, Omiśalj i Vrbnik. Krk był jednym z ośrodków piśmiennictwa w słowiańskim alfabecie głagolicy. W kościele koło Baśki znaleziono najsłynniejszy zabytek związany z głagolicą

CRES

Podłużny i poszarpany Cres ciągnie się wzdłuż wschodniego wybrzeża Istrii. Z drugiej strony, za kanałem Kvarnerić są wyspy Krk i Rab, a jeszcze dalej - wybrzeże Kvarneru. To ostatnie rozciąga się też na północ od wyspy, po drugiej stronie Rijećkiego zaljevu. Cres to druga pod względem wielkości wyspa Adriatyku (404,3 km2) i jedna z najdłuższych (68 km długości i tylko 2-12 km szerokości), a także najbardziej górzystych. Najwyższy szczyt to Gorice (650 m n.p.m.) w północnej części, ale niewiele ustępują mu wierzchołki Orlinj (601 m n.p.m.),Graćiśće (562 m n.p.m.) czy Veli Cmi (543 m n.p.m.). Skalisty niedostępny teren powoduje, że Cres jest słabo zaludniony (ok. 3 tys. mieszkańców).kariopackol

LOŚINJ

Najbliższy sąsiad Cresu został od niego oddzielony w czasach rzymskich szerokim na 11 m kanałem (można go pokonać dzięki zwodzonemu mostowi w Osorze). Lośinj to jedna z najdalej na południe wysuniętych wysp Kvarner - za kanałem Kvarnerićka vrata zaczynają się już wyspy dalmatyńskie. Starogrecka nazwa Lośinja (i Cresu) to Ajaja (Eeja), wzięta od rosnących tu hiacyntów. Klimat jest znacznie bardziej przyjazny niż na Cresie (2600 godz. nasłonecznienia, 1008 mm opadów rocznie), toteż dużą część wyspy porasta las i makia. Lośinj cieszy się większym wzięciem wśród turystów, czemu dodatkowo sprzyja bogata linia brzegowa z licznymi zatokami i zatoczkami. Główne miejscowości wyspy to: Mali Lośinj, Veli Lośinj (ten pierwszy jest większy), Nerezine, Sveti Jakov i Cunski.

RAB

Tym, co przyciąga turystów na Lośinj, są atrakcyjne plaże. Ma długie tradycje turystyczne i nic w tym dziwnego, skoro piękna przyroda przeplata się na tej wyspie z licznymi zabytkami kultury, a północne wybrzeże słynie z sielankowych zatoczek z piaszczystymi plażami. Rab leży między Pagiem a Krkiem, ukośnie w stosunku do wybrzeża Kvarneru, na linii Lukovo-Jablana. Rab ma wyjątkowo bogatą linię brzegową, z mocno rozczłonkowanymi półwyspami Lopar i Kalifront. Powierzchnia wyspy wynosi 93,6 km2, długość ok. 21 km, a szerokość od 3 do 11 km. Większą część obszaru zajmują żyzne ziemie pokryte lasami, makią i polami uprawnymi, ale południowo-wschodnie wybrzeże, z kamiennymi rumowiskami, przypomina krajobrazy sąsiedniego Pagu. Przyczyną tych różnic jest oddzielające obie części pasmo wzgórz Kamenjak z najwyższym na wyspie szczytem Strażą (408 m n.p.m.).

Niemal każda wyróżnia się czymś charakterystycznym. Brać imponuje największymi rozmiarami i najwyższym wzniesieniem, Hvar to wyspa lawendy, a Korćula - piękne średniowieczne miasto, uważane za miejsce urodzin Marca Pola. Ciekawy pod względem przyrodniczym jest Mljet, którego zachodnią część stanowi park narodowy. Parkiem narodowym objęto też słynny archipelag Kornati, a w jego sąsiedztwie wynurza się Dugi Otok z zatoką Telaśćica. Zupełnie na północy usadowiła się kamienna wyspa Pag, znana z sera i koronek.